HEALS (Healthy Early Life Start): samen voor het jonge kind

Een huilbaby, onzekere ouders, extra kosten, spanningen in het gezin. (Toekomstige) ouders en kinderen kunnen om allerlei redenen stress ervaren. De stress die je ervaart in de eerste 1000 dagen van je leven, en zelfs al daarvóór, kan schadelijk zijn voor je gezondheid en lang doorwerken. Daarom is hier binnen de NWA-route Jeugd een uitgebreid onderzoeksproject aan gewijd. Met veel wetenschappelijk partners én veel praktijkpartners. Een uitdaging op zich. Die al deze partijen vol overtuiging aangaan.

“Met dit onderzoeksproject willen we chronische stress eerder en beter signaleren, omdat die stress negatieve gevolgen kan hebben voor de gezondheid van kinderen,” aldus Yvonne Vanneste, onderzoeker bij het NCJ. Maartje Luijk, hoogleraar Erasmus Universiteit, ook partner in dit project, beaamt dat. “Het is belangrijk om oog te hebben voor stress in jonge gezinnen, omdat die vroege kindertijd heel vormend is voor de rest van het leven van kinderen. Die eerste jaren vormen het fundament waarop de rest van het leven wordt gebouwd.” Maar hoe herken je ongezonde en schadelijke stress al tijdens de zwangerschap tot en met het tweede levensjaar? En hoe help je (toekomstige) ouders vervolgens om die ongezonde stress te voorkomen of in elk geval verminderen? Dat is precies waar HEALS (Healthy Early Life start) om draait.

HEALS is een vijfjarig onderzoeksprogramma met als doel chronische stress bij (toekomstige) ouders en kinderen in de eerste 1000 dagen te voorkomen en vroeg te herkennen en ouders hierin optimaal te ondersteunen vanuit de geboorte- en jeugdgezondheidszorg.

Video over het voorkomen van ‘early life stress'

Te weinig of te laat
Het idee voor een project als dit ontstond acht jaar geleden al bij het NCJ. Yvonne: “We dachten: in de geboortezorg en bij de consultatiebureaus zien we alle kinderen, maar we merken het nog te weinig of te laat als er sprake is van stressvolle omstandigheden. Van chronisch sluipende stress tot mishandeling. Daar willen we wat in betekenen, dat we dat beter herkennen en ouders dus gerichter kunnen ondersteunen in het opvoeden.” “Je kunt niet alles oplossen,” vult Symone Detmar aan. Zij is onderzoeker bij TNO en een van de projectleiders van HEALS. “Maar de juiste steun bieden kan een wereld van verschil maken. Daar is het project nu volledig op gericht.”

Wetenschappelijk én praktisch
HEALS is onderdeel van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) die voortkomt uit de wens van de overheid om wetenschap en praktijk dichter bij elkaar te brengen. Wetenschap en praktijk gaan ook in dit project hand in hand, maar dat wil niet zeggen dat het vanzelf gaat. Symone: “Het is absoluut een uitdaging, want enerzijds hebben alle onderzoekers – waaronder vijf (!) promovendi - stevige wetenschappelijke eisen die aan hun werk gesteld worden en anderzijds hebben onze praktijkpartners graag zo snel mogelijk concrete instrumenten in handen.”

Concrete hulpmiddelen opleveren
Toch slagen de partners van dit project erin om dicht bij elkaar te blijven. Emma Wassenaar, onderzoeker bij TNO en promovenda aan het UMCG, vertelt hoe de cocreatie tussen wetenschappers, ouders en professionals eruit ziet. “We betrekken ouders en professionals in het hele ontwikkelproces van de producten die we straks opleveren. Hun ervaringen en hun behoeftes zijn onze basis daarvoor. We gaan heel concrete signaleringshulpmiddelen en keuzehulpmodellen maken.”

“We betrekken ouders en professionals in het hele ontwikkelproces van de producten die we straks opleveren.”

Marlou de Kroon, universitair hoofddocent UMCG en hoogleraar aan de KU in Leuven, richt zich binnen dit project op de verbanden tussen stressoren, beschermende factoren en de early life stress: “We maken bijvoorbeeld een tool om te kijken welke kinderen het hoogste risico lopen op early life stress. Want het grote voordeel van vroeg herkennen is dat je vroeg kunt interveniëren. En vroeg interveniëren zorgt ervoor dat je kunt voorkomen dat risicofactoren zich opstapelen. Of dat je ervoor kunt zorgen dat beschermende factoren meer aanwezig zijn voor dat specifieke kind.” 

Op naar 2029
Het onderzoeksprogramma HEALS heeft een looptijd van vijf jaar en wordt naar verwachting in 2029 afgerond. In dit project werkt TNO nauw samen met UMCG, Radboudumc, Erasmus Universiteit, de universiteiten van Twente en Leuven, Amsterdam UMC, Hogeschool Utrecht, Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid (NCJ) en een groot aantal partners uit praktijk en bedrijfsleven.

In deze special van het NCJ lees je nog veel meer over HEALS